على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1575

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

مخصوصى . و زيور زنان كه از نقرهء سپيد صاف سازند . و راه دراز . و حوض پر از آب . و حسن . و سپيدى . و ثور و گاو نر . و مرد پير . و نام شخصى . و نام اسبى . ديسقوريدوس ( disquridus ) ا . پ . طبيب يونانى كه در مائهء اول تاريخ ميلادى بوده و تأليفات چند در ادويهء نباتى داد . ديسكى ( daysak ) ا . ع . گلهء شتر مرغان و يا گلهء دواب . ديسم ( daysam ) ا . ع . روباه . و بچهء روباه از ماده سگ و يا بچهء گرگ از ماده سگ . و خرس و يا بچهء آن . و بچهء گرگ . و بچهء روباه . و چوزهء زنبور . و تاريكى . و سياهى . و مشفق . و رفيق كار . و گياهى كه آن را تاج - خروس گويند . ديسمة ( daysamat ) ا . ع . مورچه . و ذره . ديسمه ( disame ) ا . پ . موج و موجه . ديس ناو ( dis - n v ) و ( deys - n v ) ا . پ . نام كتاب مزدك كه در آن طريقهء مذهب خود را نوشته . ديسه ( dise ) ا . پ . شخص . ديش ( dic ) ا . پ . داد و دهش . ديش ( dic ) پ . كلمهء امر يعنى بدهش و بده او را . ديش ( dic ) ا . ع . خروس . ديشب ( di - cab ) م ف . پ . شب گذشته و شت پيش از امشب . ديصان ( dayas n ) م . ع . داص ديصانا ( از باب ضرب ) : كج شد و مايل گرديد از راه . و داصت الغدة : بهر سو رفت غده در زير انگشت دست حركت دهندهء آن و كذا كل ما تحرك تحت اليد . و داص فلان : شادمان گرديد فلان . و فرومايه شد و خوار گرديد پس از رفعت و عزت . و گريخت از جنگ . ديضى ( deyezz ) ص . ع . مشية ديضى : نوعى از رفتار با تكبر و ناز . ديفال ( dif l ) ا . پ . ديوار و جدار . ديف رخش ( dif - raxc ) ا . پ . نوائى از موسيقى . ديفروجاس ( difruj s ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - جسمى طلائى رنگ معدنى كه عبارت است از سولفور آهن و مرقشيشا نيز گويند . ديفق ( dayfaq ) ص . ع . ناقة ديفق : ماده شتر جهجهان و شتاب رو . ديق ( dayq ) م . ع . داقه ديقا ( از باب ضرب ) : كج و مايل كرد آن را تا بركشد . ديقوع ( dayqu ' ) ا . ع . گرسنگى سخت كه درد سر آرد . ديك ( dik ) ا . ع . خروس . ج : ديوك و ادياك و ديكة . و گاهى بر ماكيان هم اطلاق كنند . و مشفق و مهربان . و بهار . و ديگ پايه ( يستوى فيه الواحد و الجمع ) . و تندى پس گوش اسب . و ديك ديك : كلمه‌ايست كه در خواندن مرغان خانگى استعمال كنند . و ديك الجن : جانورى كه در مرغزارها يافته شود . و لقب عبد السلام شاعر . و ديك الكرم : هدهد . ديكة ( dikat ) ا . ع . ماكيان . ديكة ( deyakat ) ع . ج . ديك . ديكس ( daykas ) و ( deyaks ) ا . ع . عدد بسيار از چارپايان و گوسپندان . ديكساء ( deyaks ' ) و ( daykas ' ) و ( dikas ' ) ا . ع . گلهء بزرگ از گوسپندان و چارپايان . ديك هندى ( dike - hendi ) ا . پ . بوقلمون . و مرغ هندى . ديگ ( dig ) م ف . پ . دى و ديروز و روز پيش از امروز . ديگ ( dig ) ا . پ . ظرفى خواه مسين و يا گلين و يا سنگين كه در آن چيزى پزند . و تيان . و توپ بزرگ كه بدان گلوله بر قلعه اندازند . و چينه‌دان مرغان . ديگ افزار ( dig - afz r ) ا . پ . توابل و ادويه . و آنچه در ديگ طعام ريزند از نخود و كشمش و بادام و فلفل و دارچينى و قرنفل و زيره و جز آن . و ديگ بزرگ . و سرپوش ديگ . ديگ انداز ( dig - and z ) ا . پ . طباخ و آشپز . ديگانه ( dig ne ) ا . پ . سنگ پشت . و خارپشت . ديگ اوزار ( dig - avz r ) ا . پ . ديگ افزار . ديگ بابرگى ( dig - b bargi ) و ديگ‌بر ( dig - bar ) و ديگ برگى ( dig - bargi ) ا . پ . ديگ سفرى . ديگ بر ديگ ( digbardig ) ا . پ . ارسنيك و سم الفار . ديگ بند ( dig - band ) ا . پ . اياقچى و شاگرد آشپز . ديگپاى ( dig - p y ) ا . پ . سه پايه‌اى كه بر وى ديگ نهند . ديگپايه ( dig - p ye ) ا . پ . ديگپاى و سه پايهء آهنين . و ستاره‌اى در چنگ رومى . ديگ پخت ( dig - poxt ) ا . پ . هر غذائى كه در ديگ پخته باشند . ديگجوش ( dig - juc ) ا . پ . طعامى كه براى فقيران طبخ مىكنند . ديگچه ( dig - ce ) ا . پ . ديگ كوچك . ديگدان ( dig - d n ) ا . پ . سه پايه . و اجاغ و آتشدان . ديگدان سرد ( dig - d n - sard ) ص . پ . بخيل و لئيم . ديگر ( digar ) پ . ص . تعيينى كه بيان